Category Archives: Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj: Wprowadzenie do Szkoły Austriackiej

Published by:

Szkoła Austriacka zajmuje się ekonomią i filozofią społeczną. Uznając każdego człowieka za przedsiębiorcę zakłada racjonalność ludzkich działań i uznaje kapitalizm za konieczny fundament zdrowego społeczeństwa.

Za protoplastów Szkoły Austriackiej i szerzej – całej współczesnej ekonomii – należy uznać hiszpańskich scholastyków z Salamanki. Wbrew utartym poglądom, że scholastyka nic nie wniosła w świat nauki należy zauważyć, iż sformułowała ona po raz pierwszy prawo podaży i popytu oraz badała inne prawidłowości społeczne. Kolejnym znaczącym przełomem była XVIII wieczna praca Richarda Cantilliona „Ogólne rozważania nad prawami handlu”, która uprzedziła słynne „O Bogactwie narodów” Adama Smitha stawiając podobne tezy. Jean Baptiste Say rozwijał młodą dziedzinę ekonomii twierdząc, że podaż tworzy popyt (prawo Saya) oraz podkreślał, że ekonomia nie polega na gromadzeniu danych, lecz na opisie zjawisk. Ostatnią postacią, którą warto wspomnieć jest niedoceniany często F. Bastiat, doskonały publicysta min. uczący, że rozbicie szyby mimo, iż przynosi korzyść szklarzowi prowadzi do ubożenia społeczeństwa.
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj: RozGłos

Published by:

Z wyborami jest dziwnym trafem zawsze tak samo. Nikt nam nie odpowiada, ale kusi aby przejść się i dodać do urny swoją wolę, licząc po kryjomu, że akurat ten jeden z parunastu milionów głosów będzie miał szczególną moc sprawczą. W obliczu tego, że nasz wybór i tak jest statystyczną ciekawostką głosujemy raczej tylko z zasady. Lub też z zasady tegoż nie robimy. Postanowiłem z pewnym przymrużeniem oka przyjrzeć się dylematowi liberalnego wolnościowca, który głosować chce. Chce ale ma problem…
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj: (Un)fair trade

Published by:

Kilka dni temu na pierwszej stronie Rzeczpospolitej oczom moim ukazał się artykuł „ Dla klienta ważna jest cena, a nie etyka”, którego przesłanie było takie mniej więcej jak tytuł: Polacy są egoistami i nie chcą kupować produktów uznanych za etyczne. Postanowiłem wyjaśnić parę kwestii poruszonych w artykule P.Mazurkiewicza i A.Biały.

Istnieje obecnie moda na „społeczną odpowiedzialność biznesu” (CSR), czyli tendencja do budowania strategii przedsiębiorstw z uwzględnieniem „interesów społecznych” czyli praw pracowniczych, roli wspólnot lokalnych , ochrony środowiska etc. Rozsądne przedsiębiorstwo inwestując pieniądze w tym segmencie nie jest hojne, lecz po prostu liczy, że w dłuższym okresie czasu będą to dobrze zainwestowane pieniądze – albo, że przynajmniej uniknie protestów ze strony ekologów i innych grup interesu. Jest to jeden z działów Piaru, nic więcej.
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik Papaj „Polilogizmem zza węgła”

Published by:

Wieki temu (już grubo przeszło dwadzieścia wieków temu) wierzono, iż dobro, prawda i piękno są ze sobą złączone w sposób iście nierozerwalny, zaś nauka jako jedność bada świat jako całość. Innymi słowy myśl człowiecza dąży do poznania prawdy o świecie, co samo w sobie jest etycznie dobre  i estetycznie dla oka przyjemne. Było to rzecz jasna naiwne spojrzenie na otaczający nas świat – niczym bajka z Hollywood, w której czarne charaktery rozpoznaje się po odstręczającej aparycji nim dostrzeże się niegodziwości ich charakterów – niemniej pozwalało ono posiadać pewien wspólny wszystkim ludziom punkt odniesienia i zmuszało do szanowania dorobku przodków. Wraz z rozwojem cywilizacji co krnąbrniejsi lub tradycji mniej przychylni mieli przyjemność skończyć na stosach płonąc ku uciesze wiwatującego tłumu. Postęp skłaniał wciąż ludzi do ryzyka, tworząc powiększającą się rysę na panującym uniwersalizmie, co dla niektórych jak Giordano Bruno kończyło się tragicznie, ogólnie jednak prowadziło do rozkwitu cywilizacji.
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj „Dobroczynność z urzędu”

Published by:

We Wrzeszczu od przeszło dwudziestu lat działa charytatywna sekcja „Darów”. Panie wolontariuszki, dziś już sędziwe kobiety przyjmowały na swoim stoisku używane rzeczy, które przynosili darczyńcy i sprzedawały. Pieniądz był przekazywany na dożywianie biednych dzieci w szkołach. Sekcja obsługiwała aż dwadzieścia szkół. Przynamniej było tak do sierpnia bieżącego roku – obecnie działalność jest zawieszona. Powód? Urząd skarbowy!
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik Papaj: „Prawo własności – ujęcie austriackie”

Published by:

Choć wielu współczesnych filozofów i ekonomistów wskazuję wolność jako tę wartość, na której opierają oni swoje systemy, to w rzeczywistości jest ona bardzo różnie rozumiana. John Rawls deklaruje prymat wolności obok zasady maksymalizowania pozycji ludzi najbardziej upośledzonych przez system społeczny, podczas gdy Amartya Sen zajmuje się tzw. wolnością możliwości. Inaczej, bo w ramach społecznego wyboru kwestię wolności rozważa Szkoła Public Choice. Myśliciele skupieni wokół Szkoły Austriackiej stawiają natomiast na instytucję prywatnej własności jako gwaranta wolności. Przyjrzyjmy się zatem prawom własności tak, jak je widzą Austriacy.

Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj: „Le-konstrukcja”

Published by:

Na żelaznych łańcuchach co rusz postrobotnicy dźwigają konkretne pomniki z betonu i ustawiają w strategicznych lokacjach. Wstępnie sztaby (oj nie złote…) ludzi za biurkami godzinami wybierają konkretną lokację, protokołują i m(i)arkują szczegóły. Podpowiedz: jednym ze słów-kluczy do rozpostarcia wrót rozumienia jest właśnie „biurko”. Powracającym pytaniem jest kiedy uda się ludzi od nich oderwać.

Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj „Oszukać prohibicje”

Published by:

Swojego czasu natrafiłem na intrygującą stronę internetową i początkowo myślałem że jest to jakiś żart. Bo faktycznie nie jest łatwo uwierzyć, iż istnieje firma, która legalnie sprzedaje przez internet substytuty narkotyków na terenie naszego kraju. I co więcej, sądząc po rozmachu projektu Spółka World Wide Supplements Importer Ltd. może obecnie stanowić co najmniej 1-2* % dostawców rekreacyjnych substancji psychoaktywnych na polskim rynku – a wciąż się rozwija. Czy powstała realna alternatywa dla narkotyków? A może prohibicja została oszukana?

Pomysł na biznes, jak to często bywa (np. Naszaklasa.pl)  został skopiowany –  w tym wypadku z Anglii (przykład), gdzie też firma ma siedzibę. Ceny substancji sprzedawanych w brytyjskich sklepach wysyłkowych  (przy obecnym kursie wymiany rzędu 4,1 PLN = 1 GBP ) są zbliżone do polskich, czyli stosunkowo atrakcyjne dla wyspiarzy.
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj „Balcerowicz u Owsiaka”

Published by:

Jak co roku, tak i teraz Jurek Owsiak jako podziękowanie za kolejny finał WOŚPu zorganizował wielki plenerowy bezpłatny festiwal rockowy „Przystanek Woodstock”. Na dopiero co zakończonym, czternastym z kolei przystanku oprócz wydarzeń muzycznych można było posłuchać także zaproszonych gości – a wśród nich profesora Leszka Balcerowicza.Na spotkanie poprowadzone w namiocie „sztuk przepięknych” przez Zbigniewa Hołdysa przybyło ponad dwa tysiące ludzi, aby mimo ogromnego ścisku wysłuchać byłego prezesa NBP i ministra finansów.
  Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj „IPN do likwidacji”

Published by:

Uważam, że przypuszczony niedawno przez salonowiczów atak na Wałęsę jest chybiony z prostego powodu. To nie Wałęsa i jego ewentualna współpraca ze służbami PRLu są problemem nad którym należy się głowić. Tym problemem jest sama instytucja IPNu.
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj „Ewolucjonizm społeczny”

Published by:

Przełom w nauce jakiego dokonał w 1858 roku Karol Darwin prezentując swoje tezy i wydając w 1859 „The Origin of Species by Means of Natural Selection” jest niewątpliwie największym osiągnięciem XIX wiecznego przyrodoznawstwa. Skutki teorii ogłoszonej przez angielskiego biologa były wielopłaszczyznowe. Pomijając problem jaki przełomowa teoria sprawiła ortodoksyjnym teistom oraz zwolennikom celowościowej wizji świata i zjawisk w nim występujących, posłużyła ona także za naukowy oręż w dziedzinie filozofii społecznej. Za darwinistę społecznego uważał się zarówno Herbert Spencer jak i amerykański klasyczny liberał Wiliam Graham Sumner. Z darwinizmu korzystali także marxiści oraz posłużył on za wytłumaczenie koncepcji wyższości ras. Szczególny sposób w jaki nacjonaliści i naziści wykorzystali teorię doboru naturalnego skompromitowało ją na gruncie nauk społecznych. Współczesna teoria ewolucji, pomimo zachowania głównej myśli swego założyciela, w dużym stopniu odbiega od jego rozwiązań. Razem z rozwojem i rozszerzaniem się  teorii ewolucji poza granice samej biologii wraca i ewolucjonizm społeczny min. za sprawą Friedricha Augusta von Hayeka.
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik Papaj „Przyszłość edukacji w Polsce”

Published by:

Nasz system to istna biurokratyczno – związkowa groteska. Na trzech nauczycieli przypada jeden pracownik administracji a utrzymanie związków zawodowych nauczycieli kosztuje nas wszystkich (w samym Krakowie) prawie milion złotych (źródło). Skuteczna, zreformowana edukacja powinna mieć inny kształt niż współczesna postsocjalistyczna hybryda. W interesie nas wszystkich leży zmiana systemowa oraz programowa. O tej drugie już pisałem. Gdy chodzi o reformę systemową trzeba się za nią zabrać nieco inaczej niż postulują to zwolennicy pełnej prywatyzacji szkolnictwa.

Niezależnie od powstającej w bólach edukacji prywatnej głównym problemem jest podstawowa edukacja publiczna i to na niej należy się skupić. Dwa problemy jakimi należy zająć się w pierwszej kolejności to:
1) odbiurakrytyzowanie szkolnictwa i decentralizacja
2) poddanie szkolnictwa elementarnej konkurencyjności
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik Papaj „Zakaz zakazywania!”

Published by:

W mojej pracy zdecydowałem się podjąć temat środków psychoaktywnych na płaszczyźnie prawa oraz etyki. Ponieważ u podstaw nowej kryminologii Iana Taylora, Paula Waltona i Jocka Younga legło przekonanie, że nauka społeczna musi angażować się po stronie określonych wartości, dlatego też moja praca będzie podchodziła do omawianego problemu z konkretnej perspektywy. Tak kryminologia, jak i etyka nie mogą ograniczać się jedynie do opisywania procesów bo jest to szkodliwe, gdyż pod płaszczykiem pozytywistycznego obiektywizmu nauki zawsze przemycane są pewne założenia natury filozoficznej, religijnej czy metodologicznej. Etyka i kryminologia stanowią nauki normatywne a ich celem jest wyznaczanie i dążenie do pewnych modeli alternatywnego ładu społecznego opozycyjnego do wypełnionej niedorzecznościami prozy życia codziennego. Praca nawiązuje do mojego wcześniejszego artykułu „Przestępstwa bez ofiar” i w dużej mierze traktuje przestępstwa związane z obrotem czy spożyciem narkotyków jako przestępstwa bez ofiar, gdyż ich wypadku trudno określić poszkodowanego.
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj „Ład społeczny Hayeka”

Published by:

Friedrich August von Hayek autor min. „Drogi do zniewolenia” i „Konstytucji wolności” jest współcześnie uważany za jednego z najbardziej wpływowych myślicieli Austriackiej Szkoły Ekonomii. Niewątpliwie wpłynęła na to nagroda Nobla z ekonomii, którą Hayek odebrał w 1974 roku równocześnie z Gunnarem Myrdalem.

W Cesarstwie Austriackim, w którym żył młody noblista istniało bujne życie intelektualne, to tutaj pracowali Ludwig von Mises, Ludwig Wittgenstein czy Karl Popper. Prawdopodobnie właśnie temu Hayek zawdzięcza szeroką gamę swoich zainteresowań naukowych – był nie tylko ekonomistą lecz zdobył także doktoraty z prawa i nauk politycznych oraz aktywnie interesował się psychologią (wydał książkę z tej dziedziny: „Sensory Order” w której min. twierdził, że wszystko, co wiemy o świecie ma postać teorii, którą da się zmienić).

Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj „Związkowcy vs Lobbyści – a sędziuje Lewiatan”

Published by:

Jeden z moich ostatnich artykułów był cytowany na pardon.pl i odpowiedział na niego mój serdeczny znajomy Przemysław Ziemichód w swoim texcie Dyktatura kapitału – polemika. Autor próbował bronić zasadności związków zawodowych, twierdząc, że Polska odbiega od europejskich standardów uzwiązkowienia, a pozycja i liczebność organizacji walczących o prawa pracownicze nieustannie spada, w przeciwieństwie na przykład do siły przebicia lobbystów. Strajki stanowią pewną manifestację siły, zaś związki zawodowe są istotą obywatelskiej demokracji deliberatywnej.
Continue reading