Category Archives: Włodzimierz Gogłoza

Włodzimierz Gogłoza

Włodzimierz Gogłoza: Państwo w poglądach Ayn Rand – zarys krytyki

Published by:

I. Ayn Rand (1905-1982) to niewątpliwie jedna z najważniejszych postaci współczesnego ruchu wolnościowego, która w znacznym stopniu przyczyniła się do odrodzenia i zradykalizowania klasycznego liberalizmu w drugiej połowie XX wieku [1]. Nie bez powodu pierwsze studium historyczne poświęcone narodzinom amerykańskiego libertarianizmu zatytułowane jest It Usually Begins With Ayn Rand [2]. Osiągające wielomilionowe nakłady powieści oraz liczne eseje filozoficzne Miss Logiki, jak nazywają ją zwolennicy rozwiniętego przez nią systemu filozoficznego – obiektywizmu, stanowiły (i stanowią) dla licznych rzesz libertarian, w tym także wielu czołowych teoretyków tego nurtu (jak np. J. Hospers, T. Machan, R. Childs, Jr., L. i M. Tannehill), pierwszy kontakt ze współczesną myślą wolnościową. Jakkolwiek nie ulega wątpliwości, iż libertarianizm ukształtowałby się jako samodzielny nurt filozofii politycznej i bez jej udziału – wielu protoplastów współczesnej myśli wolnościowej doszło do podobnych wniosków niezależnie od Rand (F. Chodorov, R. Lefevre, M. Rothbard), a często i w oparciu o odmienne, czy wręcz przeciwne jej przesłanki (R. Nozick, J. Narveson, D. Friedman, J. C. Lester) – jest równie niezaprzeczalnym, iż bez niej nurt ten zwłaszcza w krajach anglosaskich byłby znacznie słabszy, zarówno pod względem osobowym (liczebność) jak i intelektualnym [3].
Continue reading

Włodzimierz Gogłoza

Włodzimierz Gogłoza: Niewolnictwo, praca najemna wolność – Wordsworth Donisthorpe o radykalnych konsekwencjach kapitalizacji pracy

Published by:

I. Wordsworth Donisthorpe (1847-1914), angielski prawnik, wynalazca, publicysta, jeden z najbardziej zasłużonych dla rozwoju myśli wolnościowej autorów, jest dziś niemal zupełnie zapomniany nie tylko przez historyków idei, ale i samych libertarian. Wzmianki o nim i jego poglądach pojawiają się w wolnościowej literaturze rzadko i zazwyczaj ograniczają się do przywołania tytułów jego prac w przypisie. W przeszło dwudziestu publikacjach historycznych Libertarian Alliance dokumentujących rozwój libertarianizmu w Wielkiej Brytanii nazwisko Donisthorpe’a pojawia się tylko kilka razy i to na marginesie rozważań na temat poglądów innych współczesnych mu wolnościowców. Tymczasem w czasach swojej aktywności publicystycznej uchodził on za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli radykalnego indywidualizmu. Jego liczne prace były szeroko komentowane nie tylko w wysokonakładowych pismach codziennych, ale także najbardziej prestiżowych periodykach naukowych, w tym The Journal of Political Economy, The Economic Journal czy The International Journal of Ethics, zaś niektóre z jego idei zyskały uznanie tak wybitnych postaci ówczesnej nauki i polityki jak Thomas H. Huxley, premier William E. Gladstone, czy John E. Cairnes (ekonomista uznawany za ostatniego z wybitnych przedstawicieli klasycznej ekonomii politycznej). Celem niniejszego opracowania jest przypomnienie sylwetki i dokonań tego niesłusznie zapomnianego proto-libertarianina oraz przedstawienie jednego z jego najgłośniejszych postulatów, oryginalnego rozwiązania tzw. „kwestii robotniczej” – idei kapitalizacji pracy.
Continue reading

Włodzimierz Gogłoza

Włodzimierz Gogłoza: Kot, który szczeka

Published by:

Obserwując współczesne kampanie wyborcze, trudno nie oprzeć się wrażeniu, że w coraz większym stopniu przypominają one kampanie marketingowe. Wielkie budżety, hollywoodzki blichtr spotów reklamowych, starannie dobierane grupy odbiorców docelowych, chwytliwe hasła… Zacierająca się różnica pomiędzy sferą polityczną, a rynkową zaczyna budzić niepokój wielu ludzi. Za szczególnie groźne uznają oni przenikanie się świata biznesu i świata polityki. Piętnujemy drobne konflikty interesów, a przymykamy oczy na największy: partie polityczne prowadzą działalność za pieniądze biznesu. Firmy prywatne finansują kampanie wyborcze przyszłych posłów i ministrów. Po wyborach natomiast politycy ustanawiają przepisy, od których zależą najbardziej żywotne interesy firm. (…) Kto uwierzy, że w tej sytuacji politycy podejmują decyzje absolutnie bezstronne, kierując się (…) jedynie dobrem państwa? [1] W oczach wielu osób demokracja zaczyna tracić swój prosty, dziecięcy urok, jaki nadają jej podręczniki do wiedzy o społeczeństwie. Rosnące rozczarowanie efektami rządów większości zaczyna znajdować odzwierciedlenie także w badaniach prowadzonych przez środowisko naukowe. Szczególnie krytyczni są zwłaszcza przedstawiciele wirgińskiej szkoły publicznego wyboru stosujący ekonomiczną metodologię do analizy rzeczywistości politycznej. [2]
Continue reading

Włodzimierz Gogłoza

Włodzimierz Gogłoza: Jedna lekcja ekonomii

Published by:

Jeśli spytać statystycznego Kowalskiego “czym jest ekonomia?”, wśród najczęściej powtarzających się odpowiedzi usłyszymy, iż jest to “nauka zajmująca się alokacją dóbr materialnych w celu zaspokajania potrzeb materialnych”, ewentualnie “nauka badająca społeczny proces gospodarowania”, czy w końcu “ekonomia jest tym czym zajmują się ekonomiści”. Paradoksalnie, choć to wariacje tych dwóch pierwszych odpowiedzi najczęściej spotykamy w podręcznikach czy encyklopediach, właściwą wydaje się być ta ostatnia. Ta gałąź nauki dawno wykroczyła w swych analizach poza sektor rynkowy. Już Jeremy Bentham (1748-1832), uważany obok Adama Smitha za twórcę nowożytnej ekonomii posługiwał się nią dla zrozumienia zachowań nie mieszczących się nawet w najszerszych ramach definicji działalności Continue reading

Włodzimierz Gogłoza

Włodzimierz Gogłoza: Jeźdźcy infokalipsy

Published by:

Spór o powszechny dostęp do silnej kryptografii i konsekwencje jej uwolnienia

Według słynnej taksonomii B. Schneiera, istnieją tylko dwa rodzaje kryptografii: kryptografia, która uniemożliwi młodszej siostrze odczytanie naszego pliku i kryptografia, która uniemożliwi zapoznanie się z jego treścią agencjom wywiadowczym [1]. Przez wiele lat druga była wyłączną domeną dyplomatów, wojskowych i szpiegów [2]. W konfrontacji z takimi agencjami, jak amerykańska National Security Agency, brytyjska Communications Electronics Security Group, czy francuska Direction Générale de la Sécuritaté Extérievre, osoby prywatne pozbawione odpowiedniej wiedzy, doświadczenia i środków finansowych jeszcze do niedawna nie miały jakichkolwiek szans na zachowanie poufności swych danych [3]. Dzięki wartym setki milionów dolarów superkomputerom i umiejętnościom wybitnych kryptoanalityków, prywatne dane zwykłych obywateli pozostawały tajnymi przez maksymalnie kilka godzin od ich przechwycenia. Continue reading

Włodzimierz Gogłoza

Włodzimierz Gogłoza „Matka porządku”

Published by:

Anarchizm i jego zwolennicy nie cieszą się zbyt dużym poważaniem społecznym. Większość osób bez wahania podpisałoby się pod słynną wypowiedzią Ayn Rand, iż anarchia, jako zagadnienie polityczne, jest naiwną bezprzedmiotową abstrakcją (…) społeczeństwo bez zorganizowanego rządu znalazłoby się na łasce pierwszego lepszego przestępcy, który wtrąciłby je w chaos potyczek między bandami. [1] Są jednak i tacy, dla których słowo to nie ma pejoratywnego zabarwienia, zaś społeczność bez państwa uważają za stan nie tylko możliwy do osiągnięcia, ale i pożądany. Co warte podkreślenia, nie są to wyłącznie przedstawiciele młodzieżowych subkultur i lewaccy demonstranci demolujący hipermarkety w proteście przeciwko globalizacji. Teoretycy anarchizmu zatrudniani są na wydziałach prawa i ekonomii najlepszych uniwersytetów na świecie, a ich bestsellerowe publikacje spotykają się z entuzjastycznymi recenzjami laureatów Nagrody Nobla. [2] Milton Friedman, będący bezsprzecznie jednym z najwybitniejszych ekonomistów XX wieku, w wywiadzie dla miesięcznika Reason mówi “chciałbym być anarchistą”. Publicysta opiniotwórczego New Yorker’a w głównym artykule numeru pisze, iż anarchia to następna wielka rzecz w wymiarze sprawiedliwości zaś polski Wprost z okładki nawołuje Sprywatyzujmy więzienia, armię i policję! [3]

Continue reading

Włodzimierz Gogłoza

Włodzimierz Gogłoza „Słów kilka o tym, jak wolnościowcy wszystkich krajów łączyli się i co z tego wynikło”

Published by:

W dniach 1-5 lipca w Dax we Francji odbyło się międzynarodowe spotkanie wolnościowców (od klasycznych liberałów poprzez anarchokapitalistów aż po przedstawicieli najskrajniejszego odłamu libertarianizmu – agorystów), w ten, czy w inny sposób związanych z International Society for Individual Liberty i/lub Libertarian International. Okazją do jego zorganizowania była dwusetna rocznica urodzin wybitnego francuskiego ekonomisty, pisarza i proto-libertarianina Frédérica Bastiata (1801-1850). Jadąc na tą konferencję spodziewałem się naprawdę udanej imprezy, ale to co miało miejsce przeszło moje najśmielsze oczekiwania.
Continue reading