Liberalis » 26 lutego 2008

Daily Archives: 26 lutego 2008

Robert Gwiazdowski

Robert Gwiazdowski: “Carl Menger”

Published by:

Mija dziś 87 rocznica śmierci Carla Mengera. Co ciekawe, prekursor szkoły austriackiej zmarł na dwa dni przed swoimi 81 urodzinami. A urodził się w… Nowym Sączu. Co prawda było to wówczas Cesarstwo Austriackie, ale coś mi się wydaje, że warto pamiętać o miejscu urodzenia ekonomisty, o którym Joseph Schumpeter napisał, że „nie był niczyim uczniem, a to, co stworzył, nie traci na aktualności do dnia dzisiejszego”. A chyba o tym w Nowym Sączu zapomniano. Być może dlatego, że niektórzy chętnie „zapomnieliby” o całej szkole austriackiej. A warto o niej ciągle przypominać.

Adam Smith i David Ricardo uważali, że ceny rynkowe to wynik działania prawa podaży i popytu. Jednak z powodu braku teorii wartości, musieli się ograniczyć do kalkulacji monetarnych i analizy wyborów dokonywanych przez przedsiębiorców, zaniedbując analizę wyborów dokonywanych przez konsumentów. Ich zasługą było ukazanie, że ceny nie są skutkiem kaprysu sprzedawców, lecz zostały zdeterminowane przez uniwersalne i niezmienne prawa ekonomiczne. Gdy cena sprzedaży w jakiejś branży przekracza średni koszt produktu ponad średni poziom w innych branżach, przedsiębiorcy są zmotywowani przez potencjalne zyski do przesuwania doń wpływów z innych przedsięwzięć. W miarę zwiększania się produkcji w tych branżach, w których można uzyskać większe zyski, podaż zwiększa się w relacji do popytu i stopa zysku ma tendencję do kurczenia się do normalnego poziomu. Z drugiej strony, w tych branżach, gdzie ceny produktów nie pokrywają kosztów produkcji, poszukiwanie zysków przez przedsiębiorców i ich awersja do strat, prowadzi do zmniejszania produkcji. Gdy dochodzi do zmniejszenie podaży poniżej popytu, ceny zaczynają rosnąć ponad średnie koszty, do ich naturalnego poziomu.
Continue reading