Idee liberalne

Filip Paszko: Bo człowiek się liczy

Z góry przepraszam wszystkich, którzy chcieliby kolejnej notki, komentującej bieźące wydarzenia polityczne. Jakoś nudzą mnie ostatnio strasznie te tematy, bo i ile razy można słuchać, że PiS oskarża PO, a PO PiS? Że znowu nas okradają i będzie podwyżka na prowadzenie biur poselskich? Albo że stu policjantów unieszkodliwiło (bez strat własnych, czy wyrządzania szkód okolicy) ponad 700 kiboli, uzbrojonych po zęby w kije, pały, noże, kamienie i wiele, wiele innych. Powiedziałbym, że aż nóż się w kieszeni otwiera, ale to raczej banan na gębie się tworzy. No więc jeszcze raz przepraszam, ponieważ zajmę się w tym wpisie sprawą trochę bardziej z pogranicza idei polityczno-gospodarczych.

Wiele już razy czytałem zachwyty nad tempem rozwoju gospodarki chińskiej; zazwyczaj bez rzadnych szczegółów, li tylko stwierdzeniem, że jest to tyle-a-tyle punkcików PKB rocznie, że inflacja tyle-a-tyle, że rezerwy tyle-a-tyle. No i ten zachwyt, jak to pięknie to dowodzi słuszności liberalizmu. Nie ukrywam, że takie opinie przyszło mi usłyszeć głównie od JKM i innych upeerowców. Ilekroć tylko czytam takie pierdoły, to – i tutaj jest odpowiednie miejsce – nóż mi się w kieszeni otwiera (stołecznej policji chciałbym powiedzieć, że to przenośnia, nie muszą państwo sprawdzać IP i nasyłać na mnie jakiegoś polskiego SWATa). A może to po prostu ja jestem jakiś pojebany i nie podoba mi się kapitalizm w wydaniu chińskim? Zresztą chciałbym tutaj zwrócić uwagę, by nie łączyć nazw „liberalizm” i „kapitalizm”, może to bowiem prowadzić do wielu nieporozumień. Skupmy się więc na tym, co jest chińskim kapitalizmem, a tym, na co uwagę zwraca liberalizm.

Prezde wszystkim w Chinach nie ma liberalizmu. Nie ma również wolnego rynku. Jest kapitalizm, czyli de facto system wspierania przez władze przedsiębiorstw i korporacji. Tak to wygląda obecnie w Chinach, tak to wyglądało w XIX wieku w prawie całej Europie. Nie na tym jednak polega liberalizm. Wielkim błędem wielu współczesnych liberałów, czy konserwatywnych liberałów jest widzenie liberalizmu przez pryzmat wzrostu gospodarczego. Zbyt wielkie zamiłowanie do cyferek odwraca uwagę od prawdziwego sensu idei wolnorynkowej. Państwo w znacznej mierze interwencjonistyczne również może wykazywać wysoki słupek zwrostu PKB, czy tam PNB. Również państwo komunistyczne (rozróżniamy w tym miejscu ideę komunizmu Marx’a i Lenina z czasów poNEPowskich) może prezentować wysoki wzrost produkcji globalnej. Nie wydaje mi się jednak, by wielu liberałów, nawet tych konserwatywnych, popierało taki model państwa. (względnie) wolny rynek nie jest bowiem celem samym w sobie. To właśnie poprzez takie ujęcie liberałowie wystawili się na socjalistyczne razy. Celem wolnego rynku jest bowiem człowiek. Przypominam, że mówimy tutaj o wolnym rynku, a nie kapitalizmie. Dodam teraz jeszcze, o czym zapomniałem kilka linijek temu, że państwo interwencjonistyczne możemy podzielić na państwo, które najpierw zbiera wysokie podatki, by za ich pomocą prowadzić samodzielną działalność gospodarczą, i takie, które na poły kontroluje prywatną działalność gospodarczą rozmaitymi zakazami i regulacjami (i mówiąc o państwie efektywnym ekonomicznie mamy na myśli ten pierwszy typ).

Jak już wspomniałem – prawdziwym celem liberalizmu był, jest i będzie człowiek. Jednostka jest celem, jej samorealizacja, pragnienia i marzenia. Nie chodzi o to, żeby w kraju odnotowano 10% wzrostu PKB. Chodzi o to, by każdy człowiek miał jak najszersze możliwości realizacji swoich marzeń. A tego się stety, niestety nie osiągnie inaczej, jak wolnym rynkiem.

Filip Paszko
05.09.2008

*** .
Tekst pochodzi z bloga autora.