Na temat genezy wojen i tragedii XX w powstało mnóstwo teorii,jednak ta przedstawiana przez Szkołę Austriacką nie jest zbyt popularna. W szkołach naucza się,że II Wojna Światowa – największy konflikt w dziejach ludzkości wybuchł ponieważ Hitler nie lubił Żydów,Polaków i Cyganów. Dzieci uczą się, że miliony ludzi zginęły w ciągu 6 lat przez antypatie jednego człowieka. Naiwne? Owszem – ale respektowane.
Jaka jest austriacka wersja historii XX wieku?
Nie ulega wątpliwości, że do prowadzenia wojen państwo potrzebuje finansowania, a jedynym jego źródłem są podatki, inflacja czy inne formy kradzieży.
Już podczas pierwszych dni I Wojny Światowej, biorące w niej udział kraje zniosły wymienialność swoich walut na złoto. Dlaczego? Posiadanie złota dawało rządom pewność,że będą mogły nabywać za ten cenny kruszec uzbrojenie,żywność i inne surowce potrzebne do prowadzenia działań militarnych. Zdali sobie z tego sprawę też obywatele i dokonali runu na banki. W ciągu kilku dni rezerwy złota Bank of England spadły z 38,6 miliona funtów do 26 milionów £. Tego samego czynu dokonały Niemcy 31 lipca i już 7 sierpnia do obiegu trafiły 2 miliardy inflacyjnych marek. Warto wspomnieć jakie poważne konsekwencje miała inflacja rozpętana w Anglii podczas wojny. Rząd popełnił kardynalny błąd – w 1925r. przywrócono parytet złota,jednak po starej cenie,co doprowadziło do destabilizacji,w związki z nieprzystosowaniem wartości pieniądza do wskaźnika inflacji. Całkowicie Anglia od standardu złota odeszła w 1931r (oskarżając go o kryzys), a USA postąpiły tak w 1933r.
Okres II wojny światowej był czasem monetarnego chaosu,związanego również z inflacją i deficytem (podczas I WŚ w Anglii wzrósł do 7 miliardów £ – za www BC). Politycy 43 krajów zainicjowali projekt,który znamy pod nazwą konferencji w Bretton Woods (1944, USA), gdzie zastanawiano się nad planem globalnej współpracy walutowej – całkiem jak dziś.
Projekt opracowało dwóch „ekspertów” – J.M Keynes i Dexter White. W wyniku konferencji,jedynym krajem spośród biorących udział w konferencji,który miał pozostać przy standardzie złota (w wymianie międzynarodowej) były Stany Zjednoczone. Oczywiście prawo do wymiany miały jedynie banki centralne.
Nowy system zezwalał na poluzowanie dyscypliny monetarnej we wszystkich krajach,poza Ameryką. Każdy kraj,który popadnie w kłopoty posiada gwarancję Międzynarodowego Funduszu Walutowego, o pomocy – a dokładniej o udzieleniu pożyczek. Oczywiście Pokusa nadużycia,jest tutaj oczywista. Już 18 września 1949r. Funt Szterling został zdewaluowany o 30 %. Ciekawostką jest, że ówczesny Minister Skarbu – Sir Stafford Cripps, 9 razy przed samym Churchillem oświadczył, że waluta ma się świetnie.
25 innych walut poddało się dewaluacji w ciągu następnego tygodnia.
Wartość pieniądza fiducjarnego opiera się w dużym stopniu na zaufaniu do rządu,który jest za niego odpowiedzialny. A czy politykom można ufać? Przez cały okres pomiędzy 1944r – 71 rząd USA prowadził bardzo niefrasobliwą politykę monetarną. Ogromny wzrost wydatków publicznych – Jeszcze w 1927r. budżet federalny wynosił 2.9 miliarda $, a wydatki socjalne nie stanowiły procenta tej sumy. Już w 1977r. wolumen wydatków publicznych to 401,9 miliarda $ – 139 razy większy. Powiększany deficyt, niskie stopy procentowe, tani pieniądz. W zasadzie już w 1968r. USA były niewypłacalne.
Poniższa tabela opracowana w 1956r. przez CityBank (kiedyś First National City Bank of New York) pokazuje poziom deprecjacji walut (uwzględnionych w MFW) w okresie 1946 – 56.
Taką oto stabilność zafundowały nam państwa,walcząc z „tyranią złota”. Inflacja trwa nadal,doprowadziła do szeregu kryzysów, a jeden z nich obserwujemy dzisiaj.
Dlaczego politycy i ekonomiści nie proponują powrotu do czasów złota i wolnej bankowości?
Bibliografia
1.Henry Hazlitt – Inflacja: Wróg Publiczny nr.1
2. www.bankofengland.co.uk/about/history/
Artykuł opublikowany wcześniej na stronie autora: austriacy.pl/blog/krzychun