Category Archives: Murray Rothbard

Murray Rothbard

Murray N. Rothbard: Doktryna Spoonera-Tuckera z punktu widzenia ekonomisty

Published by:

Na samym początku chcę wyrazić moje przekonanie o tym, że Lysander Spooner i Benjamin Tucker są niedoścignieni w dziedzinie filozofii politycznej oraz, że nic nie jest dziś tak bardzo potrzebne jak wskrzeszenie i rozwój tego w dużej mierze zapomnianego dziedzictwa, jakie po sobie zostawili. W połowie XIX wieku, doktryna libertariańskiego indywidualizmu osiągnęła punkt w rozwoju, w którym jej najważniejsi przedstawiciele (Thoreau, Hodgskin, wczesny Fichte, wczesny Spencer) zaczęli sobie zdawać sprawę z tego, że istnienie państwa jest niemożliwe do pogodzenia z wolnością czy moralnością. Nie wyszli jednak zbyt daleko poza stwierdzenie, że jednostka ma prawo zrezygnować z podlegania państwowej sieci władzy i podatkowej kradzieży. W tej niedokończonej formie, ich doktryny nie stanowiły żadnego zagrożenia dla aparatu państwa, ponieważ niewielu ludzi jest zainteresowanych rezygnacją z ogromnych korzyści jakie daje życie społeczne, po to aby wydostać się spod państwowej władzy.
Continue reading

Murray Rothbard

Murray Rothbard „Konkin o strategii libertariańskiej”

Published by:

Dobrze, że wydano (w mniej lub bardziej uporządkowanej formie) „Nowy Manifest Libertriański” – łatwiej jest go teraz ocenić i skrytykować. Do tej pory swoją wizję Konkin wyrażał głównie w licznych atakach na swoich ideologicznych przeciwników, w tym na mnie*. Okazuje się, że postawa Sama Konkina przypomina pod wieloma względami sytuację marksistów. Tak jak marksiści są bardziej przekonujący, krytykując istniejącą formę społeczeństwa, niż jeśli chodzi o przedstawianie swoich mglistych i raczej absurdalnych wizji komunistycznej przyszłości, tak Konkin jest o wiele bardziej konsekwentny w swojej krytyce obecnego ruchu libertariańskiego niż w zarysowaniu swojej własnej pozytywnej agorystycznej wizji. To oczywiście nie przypadek. Po pierwsze, o wiele łatwiej krytykować wady obecnych instytucji niż zaoferować przekonującą alternatywę, a po drugie znacznie lepiej jest być w ataku.
Continue reading

Murray Rothbard

Murray Rothbard „Rola intelektualistów w przemianie społecznej w kierunku Laissez-faire „

Published by:

Kredo leseferyzmu – wolność jednostki, nienaruszalne prawo własności, wolny rynek i minimalny rząd – musi wydawać się radykalne. To znaczy, to libertariańskie kredo znajduje się w konflikcie z funkcjonującymi formami ustrojowymi, które z reguły były jedną z odmian etatyzmu. W tym artykule skoncentrujemy się nie na zbadaniu i uzasadnieniu leseferystycznych doktryn różnych myślicieli, ale, mając dane te doktryny, na tym, co ci pisarze i teoretycy proponowali, żeby wprowadzić w życie ich idealny system rządów. Mówiąc krótko, przyjąwszy radykalne kredo pozostające w sprzeczności z dogmatami rządzenia w ich czasie, co, jeśli cokolwiek, teoretycy ci oferowali jako strategię zmiany społecznej prowadzącej do wolności? Wiemy, jak Marks i marksiści odpowiedzieli na pytanie, jak dążyć do realizacji radykalnego ideału. Jak z kolei leseferystyczni myśliciele odpowiedzieli na to szczególne wyzwanie, w pewnych kwestiach podobne, a w innych całkowicie odmienne? W artykule tym nie zakładamy, że wyczerpiemy temat; wybraliśmy kilku ważniejszych leseferystycznych intelektualistów i kilka grup intelektualistów i zobaczymy, jakie przedstawiali propozycje libertariańskiej przemiany społecznej.
Continue reading

Murray Rothbard

Murray N. Rothbard „Inne spojrzenie na spiskową teorię dziejów”

Published by:

Zdarza się, że ktoś podejmuje się krytycznej analizy dotyczącej tego, kim są ludzie u władzy, starając się przy tym przeniknąć ich interesy polityczne i ekonomiczne. Związani z establishmentem liberałowie i konserwatyści (a często i libertarianie) określają te starania mianem „spiskowej teorii dziejów”, „paranoi”, „determinizmu ekonomicznego”, a nawet „marksizmu”. Te oszczercze etykietki przykleja się każdemu, kto dokonuje takiej analizy, bez względu na to, w której części spektrum poglądów ekonomicznych się on znajduje. Adresatami tych określeń są zarówno konserwatywne organizacje (np. Stowarzyszenie im. Johna Bircha), jak i Partia Komunistyczna. Najczęściej przylepia się ich analizom etykietę „teorii spiskowych”, co zwykle uznaje się za nieprzyjazny epitet, a nie za określenie, które mogłoby być używane przez samych badaczy spisków.Nic więc dziwnego, że realistyczne analizy spisków tworzą „ekstremiści” znajdujący poza głównym nurtem. Wszakże w żywotnym interesie aparatu państwa leży, aby utrzymać jego społeczną legitymizację czy nawet uświęcenie – a w tym celu politycy i cała biurokracja muszą być uważani za swego rodzaju ponadnaturalne siły służące wyłącznie bliżej nieokreślonemu „dobru publicznemu”. Wystarczy raz wyjawić sekret, że te boskie siły realizują przy pomocy aparatu państwa swoje jak najbardziej przyziemne interesy ekonomiczne, a wszelkie złudzenia znikną.
Continue reading

Murray Rothbard

Murray N. Rothbard “Społeczność bez państwa” (fragmenty)

Published by:

Próbując naszkicować, jak mogłaby funkcjonować pomyślnie “społeczność bez państwa ” – tj. społeczność anarchistyczna – chciałbym najpierw odeprzeć dwie powszechne, acz błędne krytyki tego podejścia. Pierwszą z nich jest zarzut, że zakładając utrzymywanie takich obronnych lub ochronnych usług, jak sądy, policja, czy nawet samo prawo, przemycam po prostu do społeczności państwo w innej formie i, że dlatego system, który zarówno analizuję jak i bronię, nie jest “naprawdę” anarchizmem. Ten rodzaj krytyki może tylko wplątać nas w niekończące się i jałowe spory językowe. Niech więc powiem z początku, jak definiuję państwo – jako instytucję, która posiada jedną lub obie (prawie zawsze obie) z następujących własności:
Continue reading

Murray Rothbard

Murray N. Rothbard “Zbieranie danych statystycznych jest właściwą funkcją państwa”

Published by:

Nasz wiek jest wiekiem statystyki. W kraju i okresie historycznym, w którym oddaje się cześć danym statystycznym jako informacjom supernaukowym, stanowiącym klucz do wszelkiej wiedzy, zalewa nas powódź wszelkiego rodzaju danych. Ich głównym źródłem jest państwo. Kiedy firmy prywatne i stowarzyszenia branżowe zbierają i publikują pewne dane statystyczne, ograniczają się zwykle do konkretnych potrzeb określonych sektorów gospodarki. Większość dostępnych danych jest jednak zbierana i publikowana przez państwo. Ogólne dane statystyczne na temat kondycji gospodarki czy też popularne dane co do wielkości “produktu krajowego brutto”, które pozwalają każdemu ekonomiście zamienić się w jasnowidza i przepowiadać koniunkturę gospodarczą, pochodzą właśnie od państwa. Co więcej, wiele danych statystycznych to produkty uboczne innych działań podejmowanych przez władze: z urzędu skarbowego pochodzą dane podatkowe, z biur zatrudnienia uzyskać można informacje na temat poziomu bezrobocia, z urzędów celnych dane na temat handlu zagranicznego, z Systemu Rezerwy Federalnej – dane na temat bankowości itd. A w miarę rozwoju nowych technik statystycznych powoływane są nowe biura administracji państwowej, które zajmują się ich udoskonalaniem i praktycznym wykorzystaniem.
Continue reading

Murray Rothbard

Murray N. Rothbard “Gospodarka nie podlegająca kontroli państwa należy do ery zaprzęgu konnego”

Published by:

Podstawowym błędem tego aż nazbyt często spotykanego frazesu jest pomieszaniem pojęć z zakresu technologii oraz innych aspektów życia ludzkiego, takich jak moralność i zasady życia politycznego. Przez wieki technologia czyniła wielkie postępy: od wynalezienia koła do zaprzęgu konnego, kolei żelaznej i odrzutowca. Spoglądając wstecz na ten gwałtowny i bezsporny postęp, łatwo jest uwierzyć błędnie, że wszelkie inne dziedziny rozwoju społeczeństwa są w jakiś sposób związane i zdeterminowane przez stan technologii w każdym z poszczególnych okresów historycznych. Każdy nowy wynalazek techniczny – może się nam wydawać – pociąga za sobą jakąś zmianę w zakresie wszystkich innych wartości i instytucji ludzkiego społeczeństwa.
Continue reading

Murray Rothbard

Murray N. Rothbard, „»Prawa« zwierząt”

Published by:

Ostatnio coraz modniejsze staje się rozszerzanie koncepcji praw z istot ludzkich na zwierzęta. Twierdzi się, że zwierzęta cieszą się pełnią praw właściwych ludziom. Nie wolno zatem – to znaczy, żaden człowiek nie ma prawa – zabijać ani zjadać zwierząt.

Ten pogląd wymaga ustalenia jakiegoś kryterium, wskazującego którym zwierzętom lub istotom żywym należą się prawa, a którym nie.

(Niezbyt wielu teoretyków idzie tak daleko jak Albert Schweitzer i odmawia ludziom prawa do rozdeptania karalucha. A gdyby teorię rozszerzyć ze świadomych istot żywych na wszystkie istoty żywe, takie jak bakterie czy rośliny, rodzaj ludzki wymarłby dość szybko.)

Continue reading

Murray Rothbard

Murray N. Rothbard “Dlaczego konserwatyści kochają wojnę i państwo?”

Published by:

Konserwatyści od dawna odznaczali się, świadomie lub nie, dalekosiężnym pesymizmem: wierząc, że długookresowy trend, więc sam Czas, działa przeciw nim, i z tego powodu nieuchronna tendencja kieruje nas w stronę lewicowego etatyzmu wewnątrz kraju i komunizmowi poza jego granicami. To właśnie ta długofalowa rozpacz stanowi wyjaśnienie dość dziwacznego optymizmu w spojrzeniu konserwatystów na chwilę obecną: skoro chwila późniejsza została uznana za nie rokującą nadziei, jedyną szansą na wygraną jest dziś. W problematyce międzynarodowej ten punkt widzenia prowadzi konserwatystów do wołania o ostateczne desperackie potyczki z komunizmem, ponieważ czują oni, że im dłużej czekają, tym gorzej sprawy będą się z pewnością miały. W problematyce krajowej objawia się on absolutnym poświęceniem najbliższym wyborom, gdzie konserwatyści spodziewają się zwyciężyć, lecz nigdy im się to nie udaje. Przesiąknięci duchem Człowieka Praktycznego i osaczeni przez poczucie nieuniknionej porażki na dalszą metę, konserwatyści odrzucają myślenie i planowanie sięgające poza aktualne wybory.

Continue reading

Murray Rothbard wywiady

Wywiad z Murrayem Rothbardem

Published by:

Dr Murray Rothbard (1926-1995), najbardziej znany teoretyk i obrońca libertarianizmu jest wykładowcą akademickim i autorem o uznanej renomie. Bez wątpienia jest jest jednym z myślicieli najbardziej zasłużonych dla konkretyzacji idei anarchokapitalizmu.

Jego wysiłki początkowo dotyczyły sfery ekonomicznej, teraz jednak w swych pismach i działaniach podejmuje szerszy zakres spraw.

Dr Rothbard był studentem prof. Josepha Dorfmana na Uniwersytecie Columbia i dr Ludwiga von Misesa na Uniwersytecie Nowojorskim. Swe prace z zakresu ekonomii pisał na Uniwersytecie Columbia, wykładał na Miejskim College’u w Nowym Jorku, zaś obecnie uczy na Uniwersytecie Politechnicznym w Brooklynie.
Continue reading

Murray Rothbard

Murray Rothbard “Konfiskata a Zasada Zadomowienia”

Published by:

Genialny, zmuszający do myślenia artykuł Karla Hessa w tym wydaniu każe zmierzyć się z problemem konkretów, którego skala wykracza poza ruch libertariański. Przykładowo, muszą być w tym kraju setki tysięcy „profesjonalnych” antykomunistów. Nikt jednak z tego wytrawnego towarzystwa na drodze swych krucjat nie stworzył konkretnego planu dekomunizacji. Przypuśćmy, że Panowie Breżniew i Spółka nawracają się na ideały wolnego społeczeństwa; pytają oni wtedy naszych antykomunistów, dobra, jak się teraz zabrać do tej całej desocjalizacji? Co mogliby nasi antykomuniści im zaoferować?

Continue reading

Murray Rothbard

Murray Rothbard “Czy nienawidzisz państwa?”

Published by:

Zastanawiałem się ostatnio nad podstawowymi kwestiami dzielącymi libertarian. Najczęściej dyskutowane w ostatnich kilku latach to: anarcho-kapitalizm kontra ograniczony rząd, zniesienie państwa kontra stopniowe jego zmniejszanie, prawa naturalne kontra utylitarianizm i wojna kontra pokój. Myślę jednak, że mimo swojego znaczenia pytania te tak naprawdę nie docierają do sedna różnic między nami.

Continue reading

Murray Rothbard

Murray Rothbard “Wyznania Prawicowego Liberała”

Published by:

[Ten klasyk ukazał się w Ramparts, IV, 4, 15 Czerwca 1968 roku. Był on kulminacją ideologicznego trendu, rozpoczętego kilka lat wcześniej, gdy ideowi libertarianie, z Rothbardem na czele, zaczęli czuć wyobcowanie od amerykańskiej prawicy ze względu na jej poparcie dla militaryzmu, siły policyjnej i państwa korporacyjnego. Rothbard uzasadnia tu dlaczego do 1968, on sam i wielu innych porzuciło prawicę jako możliwy ruch reformistyczny na rzecz wolności, zrozumiało, że prawica wygodnie usadowiła się po stronie władzy i czyniąc to skonstruowało alternatywną historiografię. O znaczeniu tego eseju nie trzeba w dzisiejszych czasach nikogo przekonywać, biorąc pod uwagę stosunek do wolności republikańskiego prezydenta, kongresu i władzy sądowniczej, nie wspominając nawet o konserwatywnych i prawicowych mediach.]

Continue reading