Liberalis » Blog Archives

Tag Archives: prawo naturalne

Tibor R. Machan

Tibor R. Machan: Dlaczego prawa zwierząt nie istnieją?

Published by:

Od 1991 roku dyskutowałem na temat praw zwierząt i ich wyzwoleniem. Dyskurs ten pojawił się, gdyż napisałem pracę ,,Czy zwierzęta mają prawa?”, po tym jak mój współpracownik, Tom Regan, opublikował książkę w wydawnictwie Univeristy of California, ,,Przypadek praw zwierząt”. Pisywałem na temat teorii praw naturalnych, odkąd napisałem swoją pracę doktorską na ten temat, i pomyślałem, że muszę wyjaśnic tę całą sprawę praw zwierząt.

Moim argumentem było, w zasadzie, prawa nie są rzeczami, które ssaki inne niż ludzie mogłyby mieć. Czy zwierzęta mogłyby mieć poczucie winy, być winione, czuć żal i mieć wyrzuty sumienia; czy mogłyby przepraszać lub cokolwiek w tym stylu? Nie, i to był najważniejszy punkt mojej tezy: nie są, jak my, moralnymi ośrodkami, nawet największe małpy.
Continue reading

Jaś Skoczowski

Jaś Skoczowski „Prawo naturalne – czemu jest nonsensem, nowe wyjaśnienie”

Published by:

Co to jest prawo? Prawo to jest przepis lub zestaw przepisów na słuszne postępowanie, zwrócony do kogoś. Np. prawo karne to zestaw przepisów zwrócony do tych, którzy mają karać (właśnie tak, prawo karne nie dotyczy tych, którzy za swoje uczynki mają być ukarani, nie są oni jego adresatami). Prawo będzie składało się z przepisów, często ze sobą powiązanych. Co charakteryzuje tego rodzaju przepisy?

Continue reading

Paweł Sikora

Paweł Sikora: Kategoria „self-ownership” a problem podmiotowości w libertarianizmie.

Published by:

Pojęcie „self-ownership” nasuwa wiele kłopotów teoretycznych, zarówno ze względu na pewne różnice w rozumieniu tej kategorii, jak i z powodu umiejscowienia jej w centralnym punkcie filozofii libertariańskiej. Kategoria ta jest bowiem z jednej strony punktem wyjścia dla konstrukcji stanowiska wolnościowego, po drugie zaś – przy pewnej interpretacji – stanowić może podstawę do specyficznego rozumienia podmiotowości człowieka, wykraczającego poza ramy tradycyjnie pojmowanej filozofii społecznej, jaką przecież libertarianizm jest. Zazwyczaj kategorię „self-ownership” wywodzi się od znanego twierdzenia J. Locke’a, iż człowiek jest posiadaczem swojej własnej osoby. Stąd częste tłumaczenie tego pojęcia jako „samo-posiadania” ma związek z umieszczeniem tej kategorii w kontekście przyrodzonego nam prawa do dysponowania sobą i bycia właścicielem siebie. Pojęcie to więc, brane jest pod uwagę w dwojakim sensie:
Continue reading

Archiwum Liberalis

Karol Korczak: Etyka argumentacji negocjacyjnej

Published by:

Profesor Hans Hermann Hoppe stworzył dla Austriackiej Szkoły Ekonomii fundamenty etyczne dotyczące uzasadnienia dla istnienia prawa własności. Jego teorię nazywa się etyką argumentacji. Uzasadnienie dla prawa własności wywodzi się z hipotetycznej sytuacji, w której dwaj ludzie przeprowadzają dyskusję na temat tego, co jest ich własnością. Na podstawie teorii Hoppego, akceptując jej wady i zalety, zapragnąłem stworzyć własną, która miałaby większe zastosowanie dla rozmaitych realnych problemów społecznych, niekoniecznie związanych w jakikolwiek sposób z ekonomią. W ten sposób ustalając własną wersję fundamentów ideowych dla libertarianizmu praw naturalnych.
Continue reading

Stephan Kinsella

Stephan Kinsella “W jaki sposób stajemy się posiadaczami własnego siebie.”

Published by:

Głównym problemem socjalizmu w naszych czasach jest brak szacunku do prawa samoposiadania. Jest to jedna z przyczyn zarówno zwykłej przestępczości jak i zinstytucjonalizowanej przestępczości zgotowanej nam przez państwo. Prawa, regulacje i działania państwowe są niewłaściwe z powodu samego faktu że państwo uzurpuje sobie prawo do kontrolowania sposobu w jaki ktoś używa swojego ciała.

Kiedy państwo wciela mężczyzn na sile do wojska, lub straszy więzieniem jeśli ktoś złamie prawo antynarkotykowe, to jest to częściowym kontrolowaniem czyjegoś ciała, co jest sprzeczne z prawem do posiadania samego siebie.

Co więcej, prawo podatkowe lub grzywny za nie dostosowywanie się do rządowych nakazów (takich jak regulacje ekonomiczne lub prawo o niedyskryminacji) również naruszają prawo do samoposiadania poprzez założenie że państwo jest właścicielem własności posiadanej przez dana jednostkę.
Continue reading

Jaś Skoczowski

Jaś Skoczowski: Co to znaczy, że ktoś odbiera komuś wolność, dla libertarianizmu i anarchizmu?

Published by:

Zastanawiam się nad opisem pozbawienia wolności i jego konsekwencjami dla myślenia o współżyciu ludzi miedzy sobą na zasadach anarchistycznych czy libertariańskich. Żeby uniknąć nieporozumień, piszę, że gdy piszę słowo wolność, mam na myśli możliwość samodzielnego określania przez kogoś o tym, co się z nim dzieje. Człowiek pozbawiony wolności nie będzie mógł tego robić. Taki człowiek może nie móc kontrolować siebie ze względu na siebie lub ze względu na innych (pisząc te słowa nagle zdałem sobie z jednego sprawę: ten podział jest nieostry, a z drugiej strony wprowadzenie trzeciej możliwości skomplikowałoby mój sposób myślenia. a dodatku wprowadza wątek samokontroli).
Continue reading

Rafał Lorent

Rafał Lorent “Libertarianizm – lekcja czwarta”

Published by:

Ostatnio zajmowaliśmy się historią wolnej myśli w pigułce. Została zarysowana perspektywa historyczna wolnościowej filozofii od starożytnych Chin aż po świat współczesny, ze szczególnym uwypukleniem najważniejszych nazwisk i dzieł. Tym razem zajmiemy się moralnością libertarianizmu, które to pojęcie – choć pozornie wygląda na wewnętrznie sprzeczne – jest istotne w zrozumieniu czym tak naprawdę jest libertarianizm. Ciężko bowiem powiedzieć o kimś, kto nie przestrzega moralności opartej na trzech podstawowych zasadach (patrz: lekcja pierwsza), że jest libertarianinem.
Continue reading

Rafał Lorent

Rafał Lorent ”Libertarianizm – lekcja trzecia”

Published by:

Poprzednia lekcja zawierała podstawowe konsekwencje istnienia prawa naturalnego, z którego wywodzi się min.: indywidualizm, woluntaryzm, wolny rynek, ład samoistny oraz rządy prawa, z których każde zostało dokładniej omówione. Dziś zarysujemy pokrótce dzieje filozofii wolności, nie ograniczając się przy tym bynajmniej do samej tylko filozofii cywilizacji łacińskiej. Ten szkic należy traktować jako mini-wprowadzenie do bogactwa myśli wolnościowej i zachętę do kontynuowania nauki we własnym zakresie – w żadnym wypadku nie aspiruje do pełnienia roli kompendium czy vademecum.
Continue reading

Rafał Lorent

Rafał Lorent ”Libertarianizm – lekcja druga”

Published by:

To jednostka jest podstawowym punktem odniesienia – tylko jednostka myśli, dokonuje wyboru, posiada prawo własności. Tylko ona może wchodzić w interakcje tzw. “społeczne”, które w swoim podstawowym znaczeniu oznaczają interakcje między jednostkami, między jednostką a grupą jednostek lub między grupami jednostek. Jak to ujęła Margaret Thatcher, “nie istnieje taka rzecz jak społeczeństwo” *
Continue reading

Rafał Lorent

Rafał Lorent ”Libertarianizm – lekcja pierwsza”

Published by:

Każda ideologia, religia, filozofia czy światopogląd ma u swoich korzeni pewne podstawowe założenia. Czasem przybierają postać nieweryfikowalnych aksjomatów, zadekretowanych dogmatów, prawdy objawionej a czasem są po prostu stwierdzeniem obiektywnego stanu rzeczy.

Podstawa, bez której zrozumieć libertarianizmu – czyli filozofii wolności – nie sposób, sprowadza się do jednego ciągu logicznego opartego na jednej przesłance i wynikających z tego trzech prawach.

Oto ów ciąg:
Każdy człowiek jest istotą żywą -> każdy człowiek ma swoje własne życie -> nikt inny nie ma prawa do tego życia.
Prawda, że proste?
Continue reading

Ludwik R. Papaj

Ludwik R. Papaj “Przestępstwa bez ofiar”

Published by:

Współczesne prawo reguluje większość dziedzin naszego życia a w związku z tym ustawodawstwo dotyczące jednych z nich jest lepsze podczas gdy w wypadku innych jest gorsze i zawodzi. W niniejszym referacie podejmuje temat tak zwanych „przestępstw bez ofiar” (victimless crimes). Poruszony problem choć istotny, niejednokrotnie bywa pomijany w literaturze kryminologicznej i w filozofii społecznej. Bezpośrednio wiąże się to z dominacją pozytywistycznego ideału obiektywności nauki, w związku z czym w niniejszym opracowaniu podejmę się również tego tematu. Na końcu pracy opisuję kwestię powstania prohibicji narkotykowej i samej narkomanii jako przykładu przestępstwa bez ofiary.
Continue reading

Hans Hermann Hoppe

Hans-Hermann Hoppe “Etyka i ekonomia prywatnej własności”

Published by:

Będąc sam na wyspie, Robinson Crusoe może robić co tylko mu się spodoba. Nie dotyczy go pytanie o zasady zorganizowanego zachowania między ludźmi – współpracy społecznej. Oczywiście takie pytanie powstanie, gdy na wyspę przybędzie druga osoba, Piętaszek. Ale nawet wtedy, pytanie to pozostaje oderwane od rzeczywistości, jeśli nie mamy do czynienia z rzadkością. Załóżmy, że wyspa jest Edenem; wszystkie zewnętrzne dobra występują w nieograniczonych ilościach. Są „dobrami wolnymi,” tak jak powietrze, którym oddychamy na co dzień jest dobrem „wolnym.”
Continue reading

Uncategorized

Filip Paszko “Wolność wolności nierówna”

Published by:

Często słyszy się, że wolność gospodarcza jest kluczowa w rozwoju danego kraju. Słyszymy też, że wolność obyczajowa jest równie ważna, a to ze względu na „ucywilizowanie” danego kraju. Co prawda ciężko jest ustalić, gdzie znajduje się granica, między jedną a drugą – nie przeszkadza to jednak w posługiwaniu się oboma pojęciami. Warto się zastanowić, co odróżnia wolność gospodarczą, od wolności społecznej, obyczajowej, czy jakiej jeszcze tam innej.

Continue reading

Krzysztof "Critto" Sobolewski

Krzysztof “Critto” Sobolewski “Delegitymizacja suwerenności władczej i państwowej pod względem własności”

Published by:

 “Delegitymizacja suwerenności władczej i państwowej (prawa do sprawowania przez nie władzy) pod względem własności”

Zgodnie z wolnościowym założeniem, każdy powinien być (i jest) suwerenem na SWOIM terenie, stanowiącym jego prawowitą własność. Dla libertarian oczywistym jest, iż dotyczy to WYŁĄCZNIE uczciwie nabytej i posiadanej własności prywatnej.

Niektóre osoby spoza środowiska wolnościowców mają problemy ze sklasyfikowaniem tego, KTO, JAK i DLACZEGO jest “słusznym” lub “niesłusznym” właścicielem danego terytorium oraz tego, KTO w ogóle jest właścicielem jakiegoś terytorium, a kto uzurpatorem do miana jego zarządcy.

Pragnę przeto wyjaśnić, jak sprawa ta wygląda z wolnościowego punktu widzenia, aby rozwiać wszelkie mity i fałszywe wyobrażenia na temat światopoglądu libertariańskiego.
Continue reading

Jaś Skoczowski

Jaś Skoczowski “O prawach naturalnych”

Published by:

Niedawno na forum libertarian poruszono znowu sprawę praw naturalnych. Zrobiono to przy okazji omawiania zupełnie innego tematu, co trochę wprowadza mnie w zakłopotanie, bo w ten sposób uczestniczyłem w robieniu bałaganu. Ale uważam, że zwolennicy i przeciwnicy teorii praw naturalnych nie dostrzegają jeszcze jednej możliwości pomyślenia problemu. I dlatego zabrałem głos w dyskusji.

Prawa jak najbardziej mogą być obiektywne, czyli niezależne od tego, czy ktoś w nie wierzy, czy nie. Mogą istnieć niezależnie od tego, czy istnieje prawodawca, czy nie. Czemu nie? Ja przynajmniej mogę sobie to wyobrazić. Prawa takie jednak dalej nie będą przekonywujące. Przynajmniej dalej byłyby nieprzekonywujące dla mnie.

Continue reading